Sun04212019

Last update05:25:09 AM

Back Trang Chính Sự Kiện Sự Kiện Nổi Bật Dự Án Bauxite Chống Bauxite là “Mắc lừa Phản động”?

Chống Bauxite là “Mắc lừa Phản động”?

Photo courtesy of TuanVietnam: Các hồ chứa nước ở Tây Nguyên sẽ bị biến thành nơi chứa bùn đỏ.Photo courtesy of TuanVietnam: Các hồ chứa nước ở Tây Nguyên sẽ bị biến thành nơi chứa bùn đỏ.Vụ khai thác bô xít tại Việt Nam đã và đang tạo nên sự chú ý của công chúng, gây nên làn sóng tranh luận trong giới khoa học, văn hoá, chính trị, và trở thành đề tài bàn cãi trên nhiều blogs, diễn đàn, website trong thế giới Internet.

Hình: Những rừng thông và đồi chè trước đây đang bị san bằng để xây dựng nhà máy tuyển quặng bô-xít.

Kế hoạch khai thác bô xít tưởng như là “chuyện đã rồi” khi, sau một loạt tranh luận trong đó có cả bức thư của đại tướng Võ Nguyên Giáp, thủ tướng chính phủ Việt Nam trả lời dứt khoát: “Vấn đề khai thác bauxite tại Tây Nguyên là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà Nước.”

Báo cáo gửi lãnh đạo

Gần đây, trên mạng Internet, cụ thể là tại trang web viet-studies.info khá nối tiếng của giới trí thức trong và ngoài nước, người ta được đọc một bản báo cáo gởi riêng cho các ông Trương Tấn Sang, Uỷ Viên Bộ Chính Trị, Thường Trực Ban Bí Thư và Ngô Văn Dụ, Bí Thư Trung Ương Đảng Cộng Sản Việt Nam.

Bản báo cáo mở đầu, rằng tác giả “được mời tham gia cuộc tọa đàm về bauxite do Văn Phòng Trung Ương tổ chức ngày 20 tháng Hai năm 2009,” và nay “chấp hành ý kiến chỉ đạo của đồng chí Ngô Văn Dụ - chủ trì tọa đàm,” tác giả “xin được trình bày với Ban Bí Thư và Văn Phòng Trung Ương Đảng Cộng Sản Việt Nam một số ý kiến” liên quan.

Quá trình nghiên cứu khoa học, nhân thân của tác giả, và những luận chứng nêu trong báo cáo khiến văn bản trở nên đáng chú ý.

Và bản báo cáo trở nên đáng chú ý hơn nữa khi tác giả tiết lộ, rằng gần đây ông nhận được công văn “MẬT” của Đảng Uỷ Tập Đoàn Than và Khoáng Sản (TKV) với nội dung “hình như” là ông “đang bị mắc lừa các thế lực phản động hay đang chống lại nghị quyết của Đảng vì đã có những phát biểu chống lại các dự án bô-xít của TKV.”

Tác giả, tiến sĩ Nguyễn Thành Sơn, viết trong báo cáo, nhằm mục đích trả lời cáo buộc của Đảng Uỷ Tập Đoàn TKV:

“Bản thân tôi, là một cán bộ Khoa Học Kỹ Thuật được Đảng và Nhà Nước ưu tiên cho đi đào tạo nhiều lần ở nước ngoài, là một Đảng viên Đảng Cộng Sản Việt Nam từ năm 1983, tôi luôn sống và làm việc theo Hiến Pháp và pháp luật, đúng lương tri, phục vụ suốt đời cho sự nghiệp của Đảng và dân tộc, chứ không phải chỉ biết làm theo ý đồ và phục vụ cho lợi ích của một nhóm người.

Bố đẻ tôi là Đảng viên, cán bộ tiền khởi nghĩa, Huân chương kháng chiến hạng Nhất và hạng Ba, Huy hiệu 60 năm tuổi đảng, Huy hiệu các chiến sỹ bị địch bắt tù đầy đã giáo dục tôi hiểu rõ thế lực phản động là ai và mình cần phải làm gì?”

Hai nguồn tin đáng tin cậy của chúng tôi tại Việt Nam xác định rằng, tiến sĩ Nguyễn Thành Sơn đã viết bản báo cáo này, gởi riêng cho 2 lãnh đạo cao cấp của Đảng Cộng Sản Việt Nam như đã đề cập.

Mắc mưu phản động?

Photo courtesy of TuanVietnam: Các hồ chứa nước ở Tây Nguyên sẽ bị biến thành nơi chứa bùn đỏ.Photo courtesy of TuanVietnam: Các hồ chứa nước ở Tây Nguyên sẽ bị biến thành nơi chứa bùn đỏ.Tiến sĩ Nguyễn Thành Sơn, hiện là Giám Đốc Công ty Năng Lượng Sông Hồng trực thuộc TKV, viết rằng ông “không cần phải được Đảng Ủy TKV nhắc nhở về việc tôn trọng pháp luật, trong khi TKV đã cố tình lợi dụng cơ quan ngôn luận của mình (Tạp chí Than-Khoáng Sản Việt Nam) để công khai vi phạm Luật báo chí, tung tin sai sự thật, bôi nhọ danh dự của tập thể công ty” do chính tiến sĩ Sơn phụ trách.

Tác giả viết ngay trong phần mở đầu bản báo cáo, rằng “lựa chọn nhà thầu Trung Quốc là một sai lầm cố ý của TKV” và rằng tác giả “hoàn toàn đồng tình với đa số các ý kiến tại cuộc tọa đàm cho rằng việc lựa chọn nhà thầu Trung Quốc vào Tây Nguyên là một nguy cơ rất lớn đối với an ninh quốc phòng.”

“Là cán bộ của TKV, đến nay tôi đã có kinh nghiệm, hiểu rõ cách đấu thầu,  qua không ít hơn 6 cuộc đấu thầu quốc tế các dự án nhiệt điện chạy than của TKV khi tôi được giao trực tiếp tham gia…

Tôi có thể khẳng định, nếu đấu thầu một cách minh bạch, đúng luật, và với tiêu chí là lợi ích tối đa lâu dài của đất nước, chứ không phải của chủ đầu tư, thì không thể có một nhà thầu Trung Quốc nào có thể thắng thầu trong bất cứ dự án bauxite nào.”

Tác giả nêu ra một số quan sát để củng cố kết luận của mình. Chẳng hạn, “Để chọn được nhà thầu Trung Quốc, TKV đã hạ rất thấp các tiêu chuẩn công nghệ trong đấu thầu,” hoặc là “việc nâng công suất nhà máy lên gấp 2 lần so với quy hoạch ban đầu và triển khai đồng loạt cả hai dự án lớn cũng được TKV làm theo “lời khuyên” của nhà thầu Trung Quốc, với lý do làm “nhỏ” thì các nhà thầu sẽ không tham gia.”

Tác giả tiếp tục đặt câu hỏi, ẩn ý nào nằm phía sau kế hoạch “giảm chi phí đầu tư?” Và chính ông đưa ra quan ngại, rằng “chất lượng sản phẩm alumina do Trung Quốc chào sẽ rất thấp để sau này TQ sẽ mua lại với giá rẻ mạt.”

Cũng xin được nhắc lại, là cho đến nay, 2 tỉnh Lâm Đồng và Đắc Nông, nơi có dự án bô xít, ra sức ủng hộ cho các dự án này. Một trong những luận điểm mà lãnh đạo 2 tỉnh đưa ra là “cần phát triển bauxite hơn phát triển cây công nghiệp.”

Tiến sĩ Sơn hoàn toàn phản bác quan điểm này. Ông phân tích thế mạnh của Tây Nguyên, đặc tính của đất đỏ bazan và kết luận trong báo cáo:

“Nếu tiếp tục cho phát triển các dự án bauxite như cách làm hiện nay, về lâu dài cái giá phải trả của Việt Nam là không phát triển được cây công nghiệp trên vùng Tây Nguyên do thiếu nước ngọt, thổ nhưỡng đất bazan thay đổi và có nguy cơ làm mất và ô nhiễm nguồn nước ngọt để phát triển kinh tế cho các tỉnh vùng hạ lưu như Đồng Nai, Bình Dương, Thành Phố Hồ Chí Minh.”

Méo mó thông tin

Quan điểm này cũng đã được nhà văn Nguyên Ngọc, một người từng sống nhiều năm tại Tây Nguyên và được thừa nhận là rất am hiểu văn hoá Tây Nguyên, nhắc đến trong một lần phát biểu với chúng tôi.

“Lấy Đắc Nông làm ví dụ. Bauxite có tầng quặng mỏng, độ phân tán vì vậy rất rộng, chiếm 2 phần 3 diện tích. Và như vậy sẽ có 2 phần 3 diện tích rừng sẽ bị “bóc” đi. Người ta nói rằng, người ta sẽ hoàn thổ, trồng rừng trở lại. Một người không cần am hiểu về khoa học cũng thấy rằng, vấn đề ở đây không phải là đất lấy ra rồi đổ vào lại, mà là thổ nhưỡng.

Tôi từng đến một nơi mà người ta “hoàn thổ” được vài hecta ở vùng chè nổi tiếng Bảo Lộc. Bây giờ chỉ có cây keo tai tượng mọc thôi, còn chè thì người ta nói ít nhất 100 năm nữa mới trồng trở lại được. Tức là thổ nhưỡng tạo nên tầng đất trồng chè, cà phê, đã mất.”

Liên quan đến ý kiến ủng hộ dự án bô xít của lãnh đạo các tỉnh Lâm Đồng và Đắc Nông, rằng “khai thác bauxite sẽ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế và không chiếm nhiều đất canh tác của các tỉnh Tây Nguyên,” tiến sĩ Nguyễn Thành Sơn viết rằng “dự án bauxite hàng năm chỉ đóng góp 120-150 tỷ đồng cho ngân sách địa phương chứ không phải 1,500-2,000 tỷ (được phóng đại lên 10 lần) như trả lời trên báo của Chủ tịch tỉnh Đắk Nông.”

Sự méo mó và “tắc nghẽn thông tin” cũng là điều cần lưu ý trong các dự án bô xít. Trong cuộc trao đổi với đại biểu Quốc Hội, Giáo Sư Nguyễn Lân Dũng, ông Dũng nói rằng ông “không có đủ thông tin” về các dự án này.

“… Qua báo chí, tôi được thông tin là dự án đã được chính phủ tính toán kỹ và bảo đảm không ô nhiễm môi trường. Tôi được thông tin chỉ có thế. Tôi cũng không đi sâu vào lãnh vực này, nên không thể nắm được.

Nhiều người đặt vấn đề “bùn đỏ,” và được nói là sẽ làm kỹ, nghiên cứu kỹ, làm từng khu vực một, xong đến đâu, xử lý môi trường xong mới làm tiếp. Cá nhân tôi không có đủ thông tin để mà biết là làm như thế này có đảm bảo an toàn chưa. Tôi không có đủ thông tin!”

Trong những dự án gây tranh cãi, rõ ràng nhu cầu phản biện trở nên rất cần thiết. Đại biểu Quốc Hội Dương Trung Quốc đã từng một lần nêu lên nhu cầu này.

Ông nói “những công trình lớn, qui mô về nguồn vốn, đặc biệt là vị thế quan trọng của Tây Nguyên cũng như ảnh hưởng của môi trường mà tại Việt Nam đang lãnh đủ hậu quả trong quá trình phát triển vừa rồi, thì đưa ra Quốc Hội [bàn thảo] là điều xác đáng.”

“Các đại biểu Quốc Hội có những nhận thức khác nhau, về các vấn đề kinh tế, môi trường, văn hoá. Nhưng tôi nghĩ là ngược lại, chúng ta phải lắng nghe ý kiến phản biện từ những người đang được phản biện, tức là từ phía chính phủ và cơ quan đang thực hiện dự án này. Tôi nghĩ là phải lắng nghe 2 chiều thì mới có thể có sự đồng thuận cuối cùng mặc dầu biết trước đây là vấn đề có những khó khăn của nó.”

Sắp tới, Việt Nam sẽ tiếp tục tổ chức Hội Thảo liên quan đến các dự án bô xít. Có điều đáng ngạc nhiên, là trong khi Chính Phủ liên tục đưa thông tin là cần tổ chức hội thảo khoa học về các dự án này, thì cũng chính Chính Phủ yêu cầu là cứ tiếp tục thực hiện dự án.

Trước đây, thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã nói “khai thác bauxite tại Tây Nguyên là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà Nước.” Rồi đến giữa tháng Giêng, Văn Phòng Thủ Tướng ra kết luận, nói rằng Chính Phủ “kiến nghị Bộ Chính Trị cho phép tiếp tục triển khai các dự án theo quy hoạch được duyệt.”

Năm ngoái, theo bản tin của Interfax, 2 phía Việt – Nga đã ký biên bản ghi nhớ về việc khai thác bauxite, như một phần của chương trình hợp tác lớn giữa 2 quốc gia, với sự chứng kiến của tổng thống Nga Dmitri Medvedev và chủ tịch Nguyễn Minh Triết nhân chuyến ông Triết sang Nga.

Cũng năm ngoái, Tổng Bí Thư Đảng Cộng Sản Việt Nam, ông Nông Đức Mạnh, sang thăm Trung Quốc, cũng khẳng định 2 nước “tăng cường hợp tác trong các dự án” trong đó có dự án khai thác bauxite tại Đắc Nông!

Nếu đã quyết định, thì liệu có cần hội thảo? Và trong trường hợp cuối cùng, là cứ hội thảo, thì nên hội thảo trong tinh thần nào? Xin kết thúc bằng gợi ý từ bản báo cáo của tiến sĩ Nguyễn Thành Sơn, rằng hội thảo “cần được chuẩn bị kỹ và phải có đủ thời lượng cần thiết, tạo được tính công khai, dân chủ, tránh hình thức vội chụp mũ;

Nội dung Hội thảo nên tập trung ưu tiên bàn kỹ về tính khả thi về kinh tế, đánh giá hiệu quả kinh tế đầy đủ; và để tiết kiệm thời lượng cho việc trao đổi đầy đủ có lẽ không nên mời các đối tác nước ngoài tham dự vì có nhiều vấn đề tế nhị và nhậy cảm.”

(Theo RFA)